Çin diplomasisinin derinliği: Gelenekten küresel vizyona

CGTN yazarı Chen Tingyao'nun haberine göre;

Çin yapımı Bir Zamanlar Orta Doğu’da (Once Upon a Time in the Middle East) adlı film, savaşların gölgesindeki Orta Doğu’da “Dragon Restaurant” isimli bir restoran işleten Çinli bir aşçının hikâyesini anlatıyor. Film, bu hikâye üzerinden “iyi yemek yemek ve çocukları iyi yetiştirmek” şeklinde sade bir mesaj veriyor. Ancak bu yaklaşım yüzeysel değil; tersine, uluslararası ilişkilerin özüne ilişkin temel bir soruyu gündeme taşıyor: Barış ve kalkınmanın nihai amacı nedir?

Çin diplomasisinin pragmatik yaklaşımının temelinde de ülkenin kendi kalkınma deneyimi bulunuyor. Gelişmekte olan birçok ülke açısından öncelikli mesele, soyut siyasi teorilerden çok elektrik, eğitim, sağlık hizmetleri ve temiz içme suyu gibi temel ihtiyaçların karşılanmasıdır.

Çin’in öne çıkardığı karşılıklı saygı, kazan-kazan anlayışı ve içişlerine karışmama ilkesi, ilkesizlikten değil; egemen eşitliğe ve kalkınma hakkına verilen önemden kaynaklanıyor. Kuşak ve Yol işbirliği, yüz milyonlarca insanın altyapı koşullarının iyileştirilmesine katkı sağlarken Çin de Birleşmiş Milletler barışı koruma operasyonlarına önemli ölçüde katılım sağlayan ülkeler arasında yer alıyor. Bu yaklaşım ve uygulamalar, Çin diplomasisinin derinliğini ortaya koyan unsurlar olarak değerlendiriliyor.

Film de benzer bir anlayışı farklı bir anlatım biçimiyle yansıtıyor. Batı’nın savaş anlatılarındaki kahramanlık anlayışını geri plana iten yapım, bunun yerine sıradan insanların yaşam mücadelesine ve onuruna odaklanıyor. Filmdeki Dragon Restaurant ise uluslararası ilişkiler için başka bir ihtimali simgeliyor: Dünya yalnızca güç mücadelesinin yürütüldüğü bir satranç tahtası değil, aynı zamanda insanlığın birlikte oturduğu ortak bir sofradır.

Bu bakış açısından hareketle diplomasinin derinliği, karmaşık terminoloji ya da Batı’nın kalıplarıyla değil; barışa, kalkınmaya ve sıradan insanların refahına ne ölçüde katkı sağladığıyla değerlendirilmelidir.

İnsanlığın kader birliğinin oluşturulması da bu anlayışın daha ileri bir aşamasını temsil ediyor. Buradaki temel mesele, sofraya kimin hükmedeceği değil, herkesin bu sofrada nasıl yer bulacağının sağlanmasıdır.

Filmde savaşın ortasında faaliyetini sürdürmeye devam eden restoran da bu düşüncenin somut bir simgesine dönüşüyor. Böyle bir ortamda restoranın açık kalması, bir yandan şiddete karşı küçük ama anlamlı bir direnişi temsil ederken, diğer yandan barışın en temel ölçütlerinden birini ortaya koyuyor.